English
فصلنامه هنر علم و فرهنگ
معرفی نشریه
فصلنامه هنر علم و فرهنگ

فصلنامه هنر علم و فرهنگ

مقالات آخرین شماره منتشر شده از آخرین دوره نشریه
 دوره4،شماره4 (/1394) ،پیاپی4
 
1
چکیده نگاری نقوش به کار رفته در بافته های عشایر ایلسون استان اردبیل
( 56 بازدید ) ( 9 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 4 - شماره 4 - شماره پیاپی 4
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
نقوش زیراندازهای عشایر ایلسون، بازنمایی ویژگی­های اساسی عناصر طبیعی محیط زندگی بافندگان است. آنها بر طبق یک شیوه­ی شفاهی و ذهنی، نقوشی را به صورت خطوط محیطی بر بافته ها چکیده نگاری کرده اند. این بافته ها نقوش ساده ای دارندکه توصیف خاص و دقیق از یک واقعه در زمانی خاص نیست و اغلب نمایی متاثر ازشیوه زیست آنهاست. در نقوش حیوانی حالت­هایی مشابه جانورنگاری پیشاتاریخی مشاهده می شود که نشانه هایی از واقعیت و اغراق در برخی ویژگی­های آنهاقابل بازشناسی است.
آنچه آثار هنری ایرانی را به لحاظ سبک، مقیاس و کارکرد در ریشه به هم مربوط می­کند، عدم رغبت هنرمندان ایرانی به تقلید از طبیعت و تاکید او بر بیان مفاهیم ذهنی و نمادین است.این شیوه درک نقش از طبیعت است، ولی بافنده خلاق  عشایری، بر اساس اصول و قواعدی که هیچ­گاه مکتوب نشده ولی بارها تجربه شده، درمی­یابد که نقش ذهنی را چگونه باید آنقدر ساده کرد که ویژگی­های اصلی موضوع از دست نرود. در این خصوص دو عامل مهم یکی توانایی فردی و دیگری ظرفیت روحی(یا تجربیات باطنی) نقش دارند. گروهی این تجربیات باطنی را بداهه­پردازی و گروهی دیگر آن را شهود می­خوانند.
نقوش و طرح‌های این عشایر اغلب نام بومي دارند و به جز واژه‌هاي تركي، كلمات و اصطلاحات آذربايجاني، روسي و فارسي نيز به­کار می­رود و گاهی عدم تلفظ صحيح  واژه، اصطلاحات به كلمات ديگر تبديل شده كه با ظاهر نقش هم­خوانی ندارد. رویکرد این پژوهش توصیفی- تحلیلی است که از طریق مطالعه میدانی جمع آوری شده است.این پژوهش از این لحاظ دارای اهمیت است که مطالب آن از بررسی نمونه های بسیاری که از طریق مطالعه میدانی تصویر برداری و سپس نقوش، طراحی شده اند، حاصل آمده و توانسته به نکاتی که از دید سایر محققان دور مانده، اشاره ای داشته باشد. از همین روست که منابع کتابخانه ای زیادی در نگارش آن مورد استفاده قرار نگرفته است. به طور کلی نتایج حاصل از انجام تحقیق حاضر اذعان داشت که به نظر می­رسد بافنده عشایری قادر است به­واسطه نوعی بداهه­نگاری، تصویری از طبیعت را در ذهن ثبت کند و سپس آنها را بر طبق یک شیوه قراردادی، ویژگی­های اساسی عناصر موجود در طبیعت را بازنمایی کرده و به نقش­های هندسی ساده تبدیل کند و به عبارت دیگر آنها را چکیده­نگاری کند.
تخصص ها : عشایر ایلسون اردبیل، بداهه سازی، چکیده نگاری، ذهنی بافی

2
جایگاه هنرمندان زن نقاش در عرصه تاریخ هنر ایران
( 49 بازدید ) ( 2 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 4 - شماره 4 - شماره پیاپی 4
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
هنر در ایران، خاصه روند هنر نگارگری تا نقاشی معاصر بر اساس شرایط اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و در ارتباط مستقیم با نظام حکومتی دستخوش تغییر و تحولات گوناگونی  شده است. زنان نیز به مثابه عضوی از این فضا در ادوار مختلف جایگاه و شأن و منزلت متفاوتی را تجربه میکنند. هدف از پژوهش حاضر تعیین جایگاه و موقعیت زنان هنرمند نقاش در تاریخ هنر ایران به­ویژه پس از انقلاب مشروطه و شکل­گیری جنبش آزادیخواهانه زنان تا به امروز است. این پژوهش با روش تـوصیفی تـاریخی و تـحلیلی محتوایی و استناد به منابع موجود کتابخانه­ای صورت گرفته است. در راستای مطالعات صورت گرفته می­توان استنباط کرد که نقاشان زن پس از دگرگونی­های اجتماعی از دوره صفویه به بعد و انقلابات صورت گرفته در دوره قاجار فضای مناسبی برای تعلیم یافتند. از آن پس توانستند به عنوان هنرمند مستقل در فضای هنر ایران خود را مطرح کنند. با گذر زمان و شکل­گیری جنبش­های مدنی و تحقق آزادی­های اجتماعی این نقش پررنگ­تر شد، به گونه ای که امروزه نقاشان زن در فضای هنر معاصر ایران دارای پایگاه مستقلی هستند.
تخصص ها : زنان نقاش، نقاشان زن معاصر، هنر زنان، تاریخ هنر ایران.

3
رویکرد نشانهشناسی بر نقوش نمادین و اسطورهای بکار رفته در جام حسنلو
( 53 بازدید ) ( 2 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 4 - شماره 4 - شماره پیاپی 4
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
نقوش حک شده بر روی«جام حسنلو» دارای معانی اسطوره­ای و نمادین است که بیان­کننده­ی روش زندگی، آداب و رسوم و اعتقادات ایرانیان ساکن در اواخر هزاره دوم تا اوایل هزاره اول ق.م است.
اصطلاح نشانه برای اولین‌ بار توسط «پیرس»[1] وارد ادبیات علمی دوران مدرن شد. پیرس به فرایند تولید و تفسیر نشانه‌ها یا نشانه‌پردازی[2] توجه دارد و آن را در کانون نظریه نشانه‌شناختی خود قرار می‌دهد. پیرس «نشانه‌ها» را به سه دسته معروف شمایل، نمایه و نماد تقسیم کرده است. اسطوره­شناسی و نمادشناسی، آنجا که از فرهنگ اقوامی سخن می­گوید که مربوط به دوران بسیار قبل است می­تواند گاه مبهم و شک­برانگیز باشد و ما را با این مسئله مواجه می­سازد که اعتقادات حک شده بر جام حسنلو باتوجه به نشانه­شناسی، حاکی از چه اعتقاداتی می­باشد؟ معانی موجود در این نقوش چگونه قابل تشخیص­­­­اند و آیا می توان ردپایی از این نقوش را در دوران معاصر یافت؟
از این­رو، در این تحقیق ابتدا به تفکیک نوع نقوش (انسانی، حیوانی، گیاهی، هندسی، ترکیبی)و تحلیل نقوش جام حسنلو از جنبه اسطوره­شناسی و نماد­شناسی پرداخته شده است و در مرحله بعد نقوش منتج از جام حسنلو به لحاظ ریشه­یابی اعتقادات در میان متون کهن ادبی و سایر اقوام و از منظر نشانه­شناسی مورد بررسی قرار گرفته­اند. روش تحقیق حاضر از نوع توصیفی ـ تاریخی است و جمع­آوری اطلاعات با کمک اسناد و به روش مطالعات کتابخانه­ای بوده است. به­طورکلی تحقیق حاضر با مطالعه اسناد تصویری مرتبط با جام حسنلو به این نتیجه رسیده که 21 نقش نمادین جام حاوی روایت­های مهمی است که در میان اقوام دیگر نیز دیده می­شود. هم­چنین نقوش روی جام حسنلو دارای روایتی از اعتقادات ایرانیان بوده است که تداوم بسیاری از این اعتقادات در دوره­ی اسلام و در دوره­ی معاصر نیز دیده می شود.
تخصص ها : حسنلو، جام، نماد، نقوش، اسطوره، نشانه

4
بررسیوتحلیلنقاشیهایعامیانهمذهبیتکیهخوانساریدرتختفولاداصفهان
( 42 بازدید )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 4 - شماره 4 - شماره پیاپی 4
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
نقوش مذهبی نه¬تنها بر روی تابلوهای نقاشی، بلکه به¬عنوان بخشی از تزیینات معماری بر روی دیواره بسیاری از بناها، البته با توجه به کاربری سازه، مشاهده می‌شود. تکایا یکی از بناهایی است که با توجه به جایگاه و موقعیت اجتماعی خود، مورد توجه هنرمندان نقاش بوده است. کاربرد تکایا بیشتر برای برگزاری مراسم نمایشی مذهبی و آیینی از جمله نقالی،تعزیه و شبیه خوانی بوده است. به همین دلیل این مکان، در جامعه از ارزش و جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده است. تکیه آقاحسین خوانساری واقع در شهرستان اصفهان و در بخش جنوب‌غربی مجموعه فرهنگی تخت فولاد واقع است. این سازه یکی از معدود تکیه‌هایی است که در آن علاوه بر معماری، مقرنس‌کاری و کاشی‌کاری‌ هنرمندانه دوره صفوی، شاهد آثاری از نقاشی دیواری هستیم. این نقاشی‌ها، با مضامین مذهبی و با تفکر شیعی ساخته و پرداخته شده است. سبک این گونه نقاشی به نحوی است که در کنار نقوش مذهبی، شاهد مفاهیم نمادین هستیم. در این پژوهش که بر اساس رویکرد علم باستان‌شناسی انجام پذیرفته، سعی شده چگونگی مضامین نمادین و مذهبی نقاشی دیواری این سازه شناسایی و واکاوی گردد. این تحقیق از نظر هدف، از نوع تحقیق‌های بنیادی است. هدف این مقاله، معرفی و ریشه‌یابی مفاهیم نمادین به¬کار رفته در نقوش دیواری تکیه خوانساری و شناسایی دیدگاه‌ها و اندیشه‌های هنرمندان نقاش این سازه است. یافته اندوزی داده‌ها به روش میدانی و اسنادی انجام گرفته است. به¬طور کلی نتایج مطالعات نشان می‌دهد که مفاهیم نمادین در قالب مضامین مذهب شیعی بازتاب ویژه‌ای داشته است و همچنین تحولات اجتماعی و سیاسی حکومت صفوی نقش بسزایی در شکل گیری هنری آن دوره داشته است.
تخصص ها :
مجموعه تخت فولاد، تکیه خوانساری، نقاشی‌های مذهبی، مفاهیم نمادین

5
تحلیل کارکرد رنگ در جذب مخاطب برنامه های تلویزیونی در شهر تهران( با رویکرد به نظریه زیباشناسانه آدورنو)
( 49 بازدید ) ( 3 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 4 - شماره 4 - شماره پیاپی 4
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
       از آنجایی­که اولين انگيزه شكل­گيري و ساخت تصوير ، مجذوب ساختن و جلب نظر بيننده و ارائه مفاهيم و احساس دراماتيك با توجه به ويژگي فرم ورنگ در صحنه­ی نمایش است، تضاد، تركيب و همگوني اشکال و رنگ­ها در فيلم­هاي رنگي و سياه وسفيد و استفاده از توناليته­هاي خاص مي­تواند ويژگي­هاي خاصي به تصاويرمورد استفاده بدهدکه با  شناخت تاثير رواني رنگ­ها به بهترین نحو صورت می­گيرد. انتخاب رنگ صحيح براي هويت بخشی به موضوع و فضای نمایش، تاثيرگذاري كامل رنگ را باعث مي شود و همچنين انتخاب غليظ و نابه­جا موجب بد نشان دادن يا بي­خاصيت ساختن رنگ كه اصطلاحاًمرگ رنگ مي­نامند، مي­گردد.
     آدورنو در نظریه زیبایی­شناسانه­اش، به وجود یک دوگانگی برای یک اثر هنری معتقد است و این دوگانگی را «مفهوم و کارکرد» می­نامد. آدورنو با داشتن دیدگاهی جامعه­شناسانه ، هنر را از رویکردهای تجربی و هرمنوتیک به هنر مجزا می­سازد.
      این تحقیق سعی دارد با رویکرد به نظریه زیباشناسانه­ی آدورنو به تاثیرگذاری رنگ بر مخاطب در برنامه­های تلویزیونی با توجه به دو جنبه­ی مفهومی وکارکردی بپردازد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی- تحلیلی است. ابزار گردآوری داده­ها به­روش کتابخانه­ای و میدانی که به­صورت تکمیل پرسش­نامه می­باشد، انجام گرفته است. نمونه­برداری از جامعه آماری مورد مطالعه، به­صورت حضوری و استفاده از روش تصادفی در انتخاب نمونه هاست. تعداد نمونه­های مورد پرسش 200 نفر با درنظر گرفتن احتمال 5 %خطا می­باشدکه با استفاده از فرمول کوکران به دست آمده است. حوزه مطالعه این پژوهش و جامعه آماری نیز مخاطبین برنامه­های تلویزیونی در تهران می­باشند. این تحقیق نشان می­دهد که رنگ در تصویر به عنوان عنصری قوی، بیشترین تاثیر را در جذب مخاطب برنامه­های تلویزیونی دارد. 
تخصص ها :
رنگ ، تصویر ، مخاطب، برنامه تلویزیون 

6
تحلیل مضامین ادبی نقوش پارچه‌های صفوی با نگاهی به آثار غیاث‌الدین نقش بند
( 55 بازدید ) ( 2 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 4 - شماره 4 - شماره پیاپی 4
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
از آنجایی که پارچه‌های زربفت و مخمل، که جزو منسوجات فاخر و ذی‌قیمت محسوب می‌شود در عصر صفوی رواج تام داشته و نقوش بافته شده بر پارچه‌های زربفت و مخمل این دوره از تنوع بسیاری برخوردار بوده است، لذا تحقیق حاضر با هدفتحلیل مضامین ادبی نقوش پارچه‌های صفوی، به آثار غیاث‌الدین نقش بند پرداخته است.
این مقاله به شیوۀ اسنادی با مطالعه در 2 نمونه از پارچه‌های طراحی شده توسط غیاث‌الدین نقش‌بند که از طراحان به نام دوره صفویه می‌باشد، به تحلیل مضامین و داستان‌های ادبی مستتر در نقوش‌ و طرح‌های باز تولید شده برروی پارچه‌های زربفت و مخمل آن‌ دوره می پردازد.
بطور کلی یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مضامین ادبیات غنایی، در نقش پارچه‌ این دوره تبلور یافته و از آن‌جا که بسیاری از نگارگران آن عصر خود طراح پارچه بوده‌اند، از پارچه به عنوان بستری برای هنرنمایی خود استفاده کرده‌اند و از طریق ارتباط موجود میان ادبیات و نگارگری، به طرح و نقش روی پارچه تسری پیدا می‌کند. 
تخصص ها : پارچه‌های صفوی، لیلی و مجنون، غیاث‌الدین‌نقش‌بند

7
سرآغاز منظره نگاري در نقاشي معاصر ايران با  محمود خان صبا "ملک الشعرا"
( 49 بازدید ) ( 1 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 4 - شماره 4 - شماره پیاپی 4
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
منظره ‌نگاری یکی از متداول ترین انواع نقاشی در تاریخ هنر جهان به شمار می‌رود. منظره و چشم اندازهای گوناگون و زیبا در طبیعت، هموارهیکی از موضوعات مورد توجه نقاشان و البته مخاطبان آن‌ها بوده است. در طول حیات نقاشی، پیوسته نقاشانی به منظره و منظره‌نگاری به عنوان سوژه اصلی آثار خود پرداخته‌اند. هرچند که منظره‌نگاری به معنای رایج امروزی از قرن هفدهم میلادی به‌وجود آمد و به طور کلی از عمر زیادی برخوردار نیست با این حال منظره نگاری به عنوان یک موضوع مستقل در نقاشی ایرانی بسیار متأخرتر است. مقاله حاضر پژوهشی است تاریخی و توصیفی که سعی داشته‌ است با شیوه کتابخانه‌ای و میدانی به زمان  پیدایش منظره نگاری در نقاشی معاصر ایران و همچنین معرفی چند تن از آغازگران این شیوه به ویژه "محمودخان صبا ((ملک الشعرا)) " بپردازد. بطور کلی نتایج تحقیق حاضر اذعان می دارد که سرآغاز منظره نگاری در ایران به دوران قاجار متأخر می‌رسد و از سویی دیگر، "محمود خان صبا" یکی از مهمترین آغازگران این گونه از نقاشی در ایران به شمار می‌رود و تعداد قابل توجه‌ای از آثار به جای مانده از وی را مناظر تشکیل می‌دهند.  
تخصص ها :
منظره، منظره نگاری، محمودخان صبا، کمال الملک.

شماره های منتشر شده
دسترسی سریع

اخبار
کلیه حقوق این وب سایت برای فصلنامه هنر علم و فرهنگ محفوظ می باشد .